KOCAELİ İL MÜDÜRLÜĞÜ
ÇED VE PLANLAMA ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ
Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED)
Günümüzde Dünyanın gündeminde yer alan en önemli konuların başında Çevre sorunları gelmektedir. Dünyadaki gelişmelere paralel olarak çevre konusu ülkemizde de halkın katılımı ile gün geçtikçe daha çok önem kazanmaktadır. 1983’de çıkarılan 2872 sayılı Çevre Kanunun da Çevre Bakanlığı’nın politikasının ana unsurlarından birisi; kirlenme sonrası temizleme yerine, günümüzde kabul gören çağdaş yaklaşımla, kirlenmeden önce araştırma ve inceleme yaparak gerekli tedbirleri almak, aldırmak ve sürdürülebilir kalkınmanın sağlanması olarak belirlenmiştir. Bu politika, Çevre Kanunu’nun 10. Maddesinde; “Gerçekleştirmeyi planladıkları faaliyetleri sonucu çevre sorunlarına yol açacak kurum, kuruluş ve işletmeler bir “Çevresel Etki değerlendirmesi Raporu” hazırlarlar. Bu raporla çevreye yapılabilecek tüm etkiler göz önünde bulundurularak çevre kirlenmesine sebep olabilecek artık ve atıkların ne şekilde zararsız hale getirileceği ve bu hususta alınacak önlemler belirtilir. ÇED Raporunun hangi tip projelerde isteneceği, ihtiva edeceği hususlar ve hangi makamca onaylanacağına dair esaslar yönetmelikle belirlenir.” Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED); Çevreye önemli etkileri olabilecek faaliyetlerle ilgili projelerin planlama aşamasından başlayarak faaliyetin inşaat, işletme ve faaliyetin sona erdirilmesinden sonra meydana gelebilecek etkilerinin, proje hakkında karar alınmadan önce bilimsel yöntem ve tekniklerle incelenmesi varsa olumsuz etkilerinin önlenmesi ve gerekli önlemlerin belirlenmesi, projenin tüm uygulama aşamalarında bu etkilerin ve önlemlerin izlenmesi ve denetlenmesi sürecidir. Çevresel Etki Değerlendirmesi, bugün dünyada çevre yönetiminin en üst aşaması olarak kabul edilmektedir. ÇED sürecinin ortaya çıkmasındaki en önemli etken, bozulan çevrenin düzeltilmesinin maddi açıdan çok büyük masraflar getirmesi ve onarımının zor olmasıdır.
Dünya da Çevre sorunlarının giderek artması nedeniyle 1972 yılında Stockholm’de gündeme gelen çevre yönetiminin en etkin araçlarından birisi olan Çevresel Etki Değerlendirmesi çalışmaları günümüzde gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde gerek yasal gerekse uygulama olarak yerini almış olup, ülkemizde de 1982 yılında yürürlüğe giren Çevre Kanunu’nun 10. Maddesi ile yasal statüye oturtulmuş, bakanlığını teşkilatlanmasını müteakip 07.02.1993 tarihinde Yönetmelik olarak uygulamaya geçilmiştir. ÇED’in ülkemizde yeni olması nedeniyle uygulamada ortaya çıkan sorunların giderilmesi, etkin ve verimli bir uygulamanın sağlanması amacıyla Yönetmelik 23.06.1997 ve 06.06.2002 tarihlerinde ÇED yönetmeliği revize edilmiştir. Son olarak 16.12.2003 tarihinde revize edilerek bugünkü şeklini almıştır.
Çevresel Etki Değerlendirmesinin Amaçları
Ekonomik ve sosyal gelişmeyi önlemeden, çevre değerlerini ekonomik politikalar karşısında korumak, planlanan bir faaliyetin yol açabileceği bütün olumsuz çevresel etkilerinin önceden tespit edilip gerekli önlemlerin alınmasının sağlanmasıdır. Ülkemizde yürürlükte bulunan bir çok mevzuatta Çevre ile ilgili hükümler yer almakta, ancak bu hükümler tek başlarına çevre ile ilgili düzenlemelerin yapılmasına ve çevre sorunlarının önlenmesine imkan tanımamaktaydı. Çevre Kanununun 10. Maddesine dayanılarak çıkarılan ÇED Yönetmeliği ile yanlış yer seçimi ve geri kullanımı sorunları daha başından önlenmesi hedeflenmektedir. Aynı zamanda ÇED uygulamasıyla; Çevre Kanunu’na istinaden çıkarılan Hava Kalitesinin Korunması, Su Kirliliği, Gürültü Kontrolü Yönetmeliği ve diğer yönetmelikler ile mer’i mevzuatın uygulanabilmesi mümkün olmaktadır. ÇED ve Planlama Şube Müdürlüğünün Görevleri 08/05/2003 tarih ve 25102 sayılı Resmi Gazete ile yayımlanarak yürürlüğe giren Çevre Bakanlığı ile Orman Bakanlığı’nın birleşmesi sonucu 22/07/2003 tarih ve 2003/5970 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Kocaeli İl Çevre ve Orman Müdürlüğü’ne tahsis edilen 6 Şube Müdürlüğü’nden birisi olan ÇED ve Planlama Şube Müdürlüğü çalışmalarını altı personelle sürdürmektedir.
ÇED ve Planlama Şube Müdürlüğü’nün Görevleri arasında;
ÇED Yönetmeliğinin EK-1 listesinde yer alan çevresel etki değerlendirmesi uygulanacak projelerin süresi içersinde halkın bilgilendirilmesi ile koordinasyonu sağlamak üzere ve EK-2 listesinde yer alan ÇED Ön Araştırma uygulanacak projeleri, ÇED ve Planlama Genel Müdürlüğü görev alanına giren konulara ilişkin olarak değerlendirmek ve sonuçlandırmak.
ÇED Yönetmeliği gereği karar verilen projelerin inşaat/gerçekleşme, işletme ve işletme sonrasında Yönetmelik hükümlerine göre izlenmesi ve kontrolünü yapmak, yaptırmak ve gerekli koordinasyonu sağlamak.
Çevre düzeni planlarının uygulanmasını izlemek ve kontrolünü yapmak, yaptırmak.
Ülke, bölge, havza ve sektör çevre yönetim plan uygulamalarını izlemek ve kontrolünü yapmak, yaptırmak ve gerekli koordinasyonu sağlamak.
Stratejik çevresel değerlendirme (ŞÇD) ile ilgili işlemlerin izleme ve kontrolünü yapmak, yaptırmak ve gerekli koordinasyonu sağlamak.
Görevleri ile ilgili konularda ulusal ve uluslar arası gelişmeleri izlemek ve değerlendirmek, gerektiğinde ilgili dairelerle koordinasyonu sağlamak.
Bakanlıkça belirtilen format doğrultusunda il genelinde çevre durum raporlarının, il çevre sorunları ve öncelikleri envanterinin il’e ait çevre değerleri ve kirlilik haritalarını hazırlamak, sonuçlarından Bakanlığa bilgi vermek.
Avrupa Çevre Ajansına üyelik çerçevesinde Bakanlıkça verilen görevleri yerine getirmek.
Bakanlıkça oluşturulacak çevre veritabanına veri girişi sağlamak.
Bakanlıkça belirlenen sürelerde ve önceki yıllarla karşılaştırılarak Ocak-Aralık verilerini içerecek şekilde hazırlanacak olan il çevre durum raporunun takip eden yılın Şubat ayı sonuna kadar Bakanlığa gönderilmesi.
Çevre ve Orman Bakanlığı’nın Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanunda tanımlanan çevre düzeni planına ilişkin; çevre düzeni plan yapımı, revizyonu, ilavesi ve değişikliği konusundaki başvuruların incelenmesi, Bakanlık ile koordinasyonun sağlanması ve incelenen planların Bakanlığa gönderilmesini sağlamak, onaylama üzere il idare kurulunun gündeminde bulunan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli imar uygulama planlarının ilde eğer var ise çevre düzeni planlarına uygunluğunun incelemek ve gerektiğinde Bakanlık ile koordinasyonu sağlamak.
İl Müdürünce verilecek diğer görevi yapmak.