Dilovası Projesi  

Dilovası’nda çevre kirliliğinin başlıca nedenleri :

• Sanayi ve konutların içiçe olması
• Bölgenin coğrafi yapısı 1970’li yıllardan itibaren sanayileşmenin çarpık vaziyette ve hızla artması
• Değişik sektör guruplarından kaynaklanan hava kirliliği yükü TEM otoyolu (2004 yılı, 25 milyon araç) ile D-100 (2004 yılı, 14 milyon araç) karayolundaki yoğun trafik akışının ortama yaydığı egsoz emisyonlarının etkileri
• Kimyasal hammaddelerin özellikle uçucu organik bileşenlerinin depolarının emisyon vermeler

Bütün bu sayılan ve benzeri nedenler sonucunda da bölgedeki hava kirliliği had safhaya gelmiştir.

Dilovası Hava Kirliliği Önleme Projesi

 Dilovası`nda mevcut olumsuz durumun iyileştirilmesi için bölgenin hava kirliliğinin araştırılması ve hava kirletici kaynakların belirlenmesi. Bu amaçla emisyon envanter çalışmasının gerçekleştirilmesi Bölgenin tesis bazında kirlilik haritasının çıkarılması, emisyon hava dağılım modellerinin yapılması, mevcut durumun iyileştirilmesi için alınacak tedbirlerin belirlenmesi, geleceğe yönelik daha sağlıklı bir hava ortamı için stratejilerin oluşturulması amacıyla Türkiye’de ilk defa uygulamaya konulan bir model ile Valiliğimiz öncülüğünde Dilovası OSB katkıları ile TÜBİTAK-MAM, KOÜ, GYTE konsorsiyumunda “Dilovası’nda Hava Kirliliği Tespiti” projesine başlanılmıştır.

 Bölgenin coğrafi yapısı, sanayi ve konutların içice olması, 1970'li yıllardan sanayileşmenin hızla başlaması, değişik sektör gruplarından kaynaklanan hava kirliliği yükü, TEM otoyolu ile D-100 Karayolundaki yoğun trafik akışının ortama yaydığı egzoz emisyonlarının etkileri, kimyasal hammaddelerin özellikle uçucu organik bileşenlerin ithalat ve ihracatının deniz yoluyla yapılması ve depolamasının da limanlarda olması hava kirliliğini hat safhaya getirmiştir. Yıllarca mevcut sorunlara çözüm oluşturmak amacıyla uğraşılmıştır.

 Dilovasındaki mevcut hava kirliliğinin kaynağı sadece tesisler olmamasına rağmen yıllarca tesis bazında incelemelerde bulunulmuştur. Oysaki her gelişmiş toplumlarda yapıldığı gibi diğer faktörlerde göz önünde bulundurularak bilimsel gerçekçi veriler ışığında hava kirlilik haritasının çıkarılarak kirliliğin izlenmesi gerektiğinden Bakanlığımız, Kocaeli Valiliği Kocaeli Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölüm Başkanlığı, Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü, TÜBİTAK, Dilovası Organize Sanayi Bölgesi’nin katılımıyla yapılan protokolle çalışma başlatılmıştır.

 Proje üç etaptan meydana gelmektedir
1-Projenin birinci etabında bölgede yer alan sanayi kuruluşları proses, hammadde, ürün, kirlilik kaynakları gibi çeşitli yönlerden incelenecek. Tesislerden atmosfere salınan kirleticilerin cins ve miktarları belirlenecek ve sonuç olarak tüm tesislerin hava kirliliğine katkı payları saptanacaktır.

2-İkinci aşamada:hava kirliliğine sebep olan kaynakların belirlenmesine müteakip bölgede emisyon ve hava kalitesi ölçümleri gerçekleştirilecek, dağılım modellerinin yapılması ve kirlilik haritaları çıkarılacaktır.

3-Üçüncü aşamada ise elde edilen tüm veriler değerlendirilerek Dilovası için temiz hava planlarının oluşturularak bölgede alınması gereken tedbirler belirlenecektir. Bu tedbirler yürürlükteki kanun ve yönetmelikler çerçevesinde uygulanacaktır.

 Bu açıklamada özet olarak; yapılan projenin kapsam, amaç ve önemi izah edildi. Yukarıda bahsedildiği gibi 1970’lerden bugüne bölgedeki sanayinin kirliliği, çarpık yapılaşma (konutların fabrikaların arasında kalması) daha sonra Organize sanayi alanı olması, metal sektörlerinin ve kimya sektörlerinin tedbirsiz bir halde faaliyet göstermesi, İl Çevre ve Orman Müdürlüğünce verilen mücadelenin sonunda alınan bazı tedbirlere rağmen kirliliğin devam etmesi, D 100 ve TEM Karayolunun bu bölgeden gecmesi neticelerinde oluşan kirliliğin önlenebilmesi için tüm gelişmiş ülkelerde bu tip bölgelerde yapılan çalışmaların benzeri olarak Türkiye’de de ilk defa 260.000 YTL harcanarak bölgenin kirlilik haritası bilimsel kuruluşlara yaptırılmıştır.

PROJENİN 1. AŞAMASINDA
 Yapılan tesis-proses inceleme ve ölçüm çalışmaları sonucunda
1- Bölgede yer alan tesislerden hava kirliliğine katkıları olan tesisler
2- Katkı miktarları ve yayımladıkları kirleticilerin türleri (kimyasal, PM, ısınma vs.)
3- Tesislerin emisyon kaynakları
4- Firmaların faaliyet kategorilerine göre almaları gereken tedbirler belirlenmiştir.

Bölgenin hava kirliliğine katkısı olan tesisler genel olarak dört ana başlıkta toplanmıştır

• Boya ve tiner üretim tesisleri
• Depolama tesisleri
• Demir-çelik üretim tesisleri
• Kömür tevzi ve dağıtım tesisleri
  

BOYA TİNER ÜRETİM TESİSLERİ:

Genel olarak üretim, depolama, ürün ambalajlama sırasında meydana gelen organik madde emisyonları herhangi bir arıtma olmadan atmosfere salınmaktadır. Bu nedenle tesislerde iyi bir havalandırma ile ortamdan organik maddelerin uzaklaştırılması ve arıtıldıktan sonra atmosfere salınması gerekmektedir.

DEPOLAMA TESİSİLERİ:

 Depolama tesislerinde bulunan tankların nefesliklerinden atmosfere önemli oranda organik madde yayınımı olmaktadır. Bu nedenle, tankların nefesliklerinden yayınımın önüne geçilmesi için nitrogen blanketing (azot yastıklaması) sistemi veya membranlı valfler gibi önlemler alınması gerekmektedir.

Kimya Sektörünün Projeden Önceki ve Sonraki Durumları:

DEMİR ÇELİK ÜRETİM TESİSLERİ

 Hurda metallerin ergitilmesi sırasında önemli miktarda gaz ve toz çıkışı oluşmakta ve bu gazlar verimli olarak toplanamaması nedeniyle tesislerin çatı ve duvarlarında bulunan boşluklardan kontrolsüz olarak atmosfer atılmaktadır. Hava kirliliğine engel olabilmek amacıyla oluşan bu gaz ve tozların etkin olarak toplanması ve arıtıldıktan sonra atmosfere salınması gerekmektedir.

KÖMÜR TEVZİ ve DAĞITIM TESİSLERİ

 Kömürler genellikle açık alanda depolanmakta ve özellikle doldurma-boşaltma sırasında önemli oranda toz yayınımına neden olmaktadır. Bu tesislerde işlemlerin kapalı alanda gerçekleştirilmesi, kömür tozlarının ortamdan etkin olarak uzaklaştırılması ve uygun bir şekilde arıtıldıktan sonra atmosfere salınması gerekmektedir.

Demir Çelik Endüstrisinin Projeden Önceki ve Sonraki Halleri

PROJENİN 2. AŞAMASINDA

 Hava Kirliliğine sebep olan kaynakların belirlenmesine müteakip
1-Bölgede emisyon ve hava kalitesi ölçümleri gerçekleşmiştir, (TÜBİTAK aracı bölgede)
2- Kirlilik Dağılım modellerinin yapılması
 3- Kirlilik haritaları çıkarılmıştır

Depolama Tesisinin Projeden Önceki ve Sonraki Durumu

PROJENİN 3. AŞAMASINDA

 Üçüncü aşamada ise elde edilen tüm veriler değerlendirilmekte,

1-Dilovası için temiz hava planlarının oluşturulmakta.
2-Bölgede alınması gereken tedbirler belirlenmektedir. (gerekirse tesislerin ilave olarak almaları gereken önlemler, Endüstriyel Kaynaklı Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliğinde belirlenen emisyon sınır değerlerinin düşürülmesi vs)

Proje kapsamında tesislere gerekli önlemler (davlumbaz, filtre sistemleri vb.) aldırılmış, bir demir –çelik tesisi kapatılmıştır.
 Proje sonucunda elde edilen verilerle tespit edilen hava kirliliğine katkısı olan tesislere gidilerek Müdürlüğümüz teknik elemanlarınca denetimler yapılmış olup, denetimler sonucunda:

• 18 tesise gerekli emisyon tedbirleri aldırılmıştır,
• 1 tesis müdürlüğümüz uyarılarını dikkate almadığı için mühürlenmiştir,
• 12 tesise emisyon değerleri düşük olmasına rağmen ilave tedbirler aldırılmıştır,   

Ani ve programlı denetimler sonucunda sadece 2006 yılında Dilovası’nda 1.100.000 YTL idari para cezası uygulanarak ıkı bir denetim mekanizması oluşturulmuştur. Bu çalışmaların sonuçları kısa sürede kendisini göstermeye başlamıştır. Tübitak’la 2004 yılında başlatılan bu projeyle beraber bu bölgedeki hava kalitesi sürekli izlemeye alınmış, bu izlemede özellikle kükürt dioksit, toplam azot oksit, ozon kirliliği, partikül kirliliği, toplam hidro karbon kirliliği ve ağı metallerle ilgili ölçümler yapılmıştır.